จากการปล๊ดล๊อกกัญชาในสหรัฐอเมริกา ได้ทำให้เกิดการแข่งขันแย่งชิงอำนาจของผู้ค้ายา ในเขตชายแดนทางเหนือระหว่างเม็กซิโกและอเมริกา เนื่องจากแก๊งค้าพยายามตัดราคากันจน ราคากัญชาล่วงลงมาจาก กิโลละ 100 Dollar (3034 บาท) เหลือ กิโลละ 30 Dollar (910 บาท)  ภายในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา (Bonello,La times)  

จากการลดลงของราคา และ กัญชาที่คุณภาพสูงที่ถูกผลิตในสหรัฐฯ ก็กำลังทำลายแก๊งค้ายาเช่นกัน ดังนั้นตอนนี้แก๊งค้ายาจำต้องมองหาโอกาสอื่น ที่จะจัดการกับกัญชาที่มีคุณภาพสูงเพื่อชดเชยผลกำไรที่หายไป และเนื่องจากรายได้จากกัญชาน้อยลงก็ฉุดรั้งกำลังในการก่ออาชญากรรมในประเทศเม็กซิโก 20-30% (Mexican Institute of Competitiveness,2012 and the RAND Corporation,2010).

แต่นั้นไม่ได้หมายความว่าจะสามารถตัดกำลังทั้งหมดของแก๊งค้ายาได้ เพราะยังต้องคำนึงถึงรายได้ส่วนอื่นที่แก๊งค้ายาจะจะได้รับจากสารเสพติดชนิดอื่น เช่น โคเคน และ เฮโรอีน

แล้วสงครามยาเสพติดมีผลร้ายหรือดีกันแน่?

วิธีการทำงานของสงครามยาเสพติดก็คือประเทศที่กำลังพัฒนาเช่นโคลัมเบียและเม็กซิโกทำหน้าที่เป็นประเทศผู้ผลิตและขนส่งสำหรับยาเสพติดในขณะที่สหรัฐฯและประเทศที่ร่ำรวยอื่น ๆ เป็นผู้ซื้อไปใช้ ดังนั้นกลุ่มผู้ค้ายาจะผลิตโคเคนในโคลัมเบียและส่งไปยังเม็กซิโกและถูกลักลอบนำเข้าไปยังอเมริกา 

มันไม่ใช่เพราะว่าคนประเทศโคลัมเบียหรือแมกซิกันไม่ใช้สารเสพติดแต่ว่ามันเป็นเพราะ ความต้องการในประเทศที่พัฒนาแล้วมีเยอะกว่าหลายเท่า จากแบบสำรวจระดับประเทศได้แสดงให้เห็นว่า คนแมกซิกัน 1.5 % ในขณะที่คนอเมริกัน ใช้ยาเสพติดถึง 8.7% ในปี 2011

ในทางทฤษฎีแล้ว รัฐบาลเม็กซิโกและประเทศกำลังพัฒนาอื่น ๆ ควรจะมีกำลังหยุดยั้งและปราบปรามความรุนแรงของกลุ่มค้ายาเสพติดภายในเขตแดนของประเทศตัวเองได้เหมือนอเมริกา 

ปัญหาสืบเนื่องมาจากเม็กซิโกและประเทศกำลังพัฒนาอื่น ๆ ไม่มีสถาบันทางการเมือง เศรษฐกิจ และ กระบวนการยุติธรรมทางอาญาที่มีประสิทธิภาพเหมือนที่ประเทศที่พัฒนาแล้ว ดังนั้นองค์กรการค้ายาเสพติดจึงสามารถใช้ประโยชน์จากช่องโหว่เหล่านี้ สร้างองค์กรที่ยิ่งใหญ่และต่อกรกับสงครามยาเสพติดภายในประเทศของตัวเอง

ยิ่งไปกว่านั้น สงครามยาเสพติดนั้นทำให้การขนส่งยาเสพติดนั้นได้กำไรเพิ่มขึ้นไปอีก ทำให้มีกำลังที่จะพลักดันกำลังการค้ายาของตนเอง ด้วยการติดสินบน ปล้น และการก่อโศกนาฏกรรมมากมายแก่ผู้ที่ลบล้างอำนาจของพวกเค้า

อเมริกาเองก็เคยพยายามช่วยแมกซิโกโดยช่วยให้ทุนไปสู้กับสงครามยาเสพติด (Merida Initiative) แต่ความพยายามก็ยังคงล้มเหลวอยู่ดี จากที่เห็นกันในสงครามยาเสพติดของแมกซิโกที่คลาดชีวิตคนถึง 80,000 ราย หรือแม้แต่แค่ย้ายเส้นทางในการขนส่งยาไปยังประเทศอื่น เหมือนตอนที่อเมริกาเคยช่วยประเทศโคลัมเบียปราบปรามยาเสพติด ในช่วง ปี ค.ส. 1990-2000 ส่งผลมาให้กลุ่มผู้ค้ายาเปลี่ยนเส้นทางหลักไปยัง แมกซิโกและ อเมริกา กลาง (VOX)

นี้จึงเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ประเทศแมกซิกันเริ่มพยายามปล๊ดล๊อกกัญชาและสารเสพติดบางชนิดเพื่อที่จะไปตัดกำลังกับพวกแก๊งค้ายาที่กำลังทำลายประเทศของพวกเค้า

Source: 1.Bonello, La times 2. Lopez, Vox